{"id":5066,"date":"2025-10-28T23:48:48","date_gmt":"2025-10-28T22:48:48","guid":{"rendered":"https:\/\/poznanka.eu\/?p=5066"},"modified":"2025-10-28T23:54:38","modified_gmt":"2025-10-28T22:54:38","slug":"teofila-szoldrska-potulicka-biala-dama-z-glebi-stuleci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/poznanka.eu\/pl\/eternal-5066-teofila-szoldrska-potulicka-biala-dama-z-glebi-stuleci","title":{"rendered":"Teofila Szo\u0142drska-Potulicka: \u201eBia\u0142a Dama\u201d z g\u0142\u0119bi stuleci"},"content":{"rendered":"\n

W XVIII wieku Polska prze\u017cywa\u0142a burzliwe czasy: rozbiory Rzeczypospolitej, wojny i g\u0142\u0119bokie zmiany spo\u0142eczne. W\u015br\u00f3d wybitnych postaci tego okresu wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 Teofila Szo\u0142drska-Potulicka (z domu Dzia\u0142y\u0144ska), kobieta silnie zwi\u0105zana z Poznaniem i jego okolicami. Urodzi\u0142a si\u0119 28 grudnia 1714 roku (wed\u0142ug niekt\u00f3rych \u017ar\u00f3de\u0142 \u2013 1715) w K\u00f3rniku, niewielkiej miejscowo\u015bci w Wielkopolsce, zaledwie 20 km od Poznania. K\u00f3rnik by\u0142 cz\u0119\u015bci\u0105 jej rodowych maj\u0105tk\u00f3w, a Teofila sta\u0142a si\u0119 symbolem regionu, znan\u0105 jako wp\u0142ywowa w\u0142a\u015bcicielka ziemska, mecenaska kultury i legendarna \u201eBia\u0142a Dama\u201d. Jej \u017cycie to historia si\u0142y, intelektu i wp\u0142ywu w epoce, gdy kobiety rzadko cieszy\u0142y si\u0119 takim autorytetem, pisze poznanka.eu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

M\u0142odo\u015b\u0107, Spadek i Wczesne Wyzwania<\/h2>\n\n\n\n

Teofila pochodzi\u0142a ze szlacheckiego rodu Dzia\u0142y\u0144skich herbu Ogo\u0144czyk. Jej ojciec, Zygmunt Dzia\u0142y\u0144ski, by\u0142 wojewod\u0105 i w\u0142a\u015bcicielem znacznych maj\u0105tk\u00f3w, a matka, Teresa Tar\u0142o, wywodzi\u0142a si\u0119 z innej arystokratycznej rodziny. Dzieci\u0144stwo Teofili naznaczone by\u0142o tragedi\u0105: ojciec zmar\u0142, gdy mia\u0142a 6 lat, a matka \u2013 gdy sko\u0144czy\u0142a 11. Zosta\u0142a sierot\u0105, ale odziedziczy\u0142a ogromny maj\u0105tek, w tym Zamek w K\u00f3rniku.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Dzi\u0119ki temu sta\u0142a si\u0119 jedn\u0105 z najbogatszych kobiet w regionie. W 1732 roku, w wieku 18 lat, Teofila wysz\u0142a za Stefana Szo\u0142drskiego, wojewod\u0119 pozna\u0144skiego. Ma\u0142\u017ce\u0144stwo nie trwa\u0142o d\u0142ugo \u2013 Stefan zmar\u0142 w 1737 roku, pozostawiaj\u0105c j\u0105 wdow\u0105 z dw\u00f3jk\u0105 dzieci. P\u00f3\u017aniej, w latach 40. XVIII wieku, po raz drugi po\u015blubi\u0142a Antoniego Potulickiego, ale i ten zwi\u0105zek szybko si\u0119 rozpad\u0142. Teofila samodzielnie zarz\u0105dza\u0142a maj\u0105tkami, demonstruj\u0105c wyj\u0105tkowe<\/a> zdolno\u015bci administracyjne. Jako w\u0142a\u015bcicielka ziemska zarz\u0105dza\u0142a kilkoma maj\u0105tkami w okolicach Poznania, w tym K\u00f3rnikiem, Bninem i innymi. By\u0142a magnatk\u0105, kt\u00f3rej w\u0142o\u015bci obejmowa\u0142y tysi\u0105ce hektar\u00f3w ziemi, wsie i zamki. W czasach, gdy Polska cierpia\u0142a z powodu wojen (jak wojna p\u00f3\u0142nocna czy konfederacja barska), Teofila skupi\u0142a si\u0119 na rozwoju gospodarczym. Wprowadza\u0142a nowoczesne metody gospodarowania: ulepsza\u0142a rolnictwo, budowa\u0142a m\u0142yny, browary i manufaktury. Szczeg\u00f3lnie udana okaza\u0142a si\u0119 jej reforma **osad ol\u0119derskich** \u2013 kolonii osadnik\u00f3w niemieckich i holenderskich, kt\u00f3rych zaprasza\u0142a do zagospodarowania ziem. Osady te, oparte na prawie ol\u0119derskim, przynios\u0142y regionowi dobrobyt. Teofila gwarantowa\u0142a osadnikom wolno\u015b\u0107 wyznania, obni\u017cone podatki i autonomi\u0119, co by\u0142o bardzo progresywne jak na XVIII wiek. Dzi\u0119ki niej K\u00f3rnik przekszta\u0142ci\u0142 si\u0119 w wa\u017cny o\u015brodek gospodarczy Wielkopolski.<\/p>\n\n\n\n

Mecenaska Kultury i O\u015bwieceniowa Wizjonerka<\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Teofila by\u0142a nie tylko bizneswoman, ale i mecenask\u0105 kultury i edukacji. Przebudowa\u0142a **Zamek K\u00f3rnicki** w stylu barokowym, zapraszaj\u0105c architekt\u00f3w z Poznania i innych miast. Zamek sta\u0142 si\u0119 reprezentacyjn\u0105 rezydencj\u0105 z luksusowymi wn\u0119trzami, ogrodami i bibliotek\u0105. Teofila kolekcjonowa\u0142a ksi\u0105\u017cki, obrazy i antyki, zamieniaj\u0105c K\u00f3rnik w o\u015brodek kulturalny. Wspiera\u0142a artyst\u00f3w, muzyk\u00f3w i uczonych. Za\u0142o\u017cy\u0142a na przyk\u0142ad bractwo strzeleckie w K\u00f3rniku i Bninie, kt\u00f3re dzia\u0142a do dzi\u015b. By\u0142o to towarzystwo strzeleckie \u0142\u0105cz\u0105ce szkolenie wojskowe z wydarzeniami spo\u0142ecznymi. Teofila finansowa\u0142a budow\u0119 ko\u015bcio\u0142\u00f3w, szpitali i szk\u00f3\u0142 w regionie pozna\u0144skim, pomagaj\u0105c biednym i sierotom. Jej filantropia by\u0142a inspirowana ideami o\u015bwieceniowymi: wierzy\u0142a w edukacj\u0119 jako drog\u0119 do post\u0119pu.<\/p>\n\n\n\n

\u017bycie Teofili nie by\u0142o pozbawione konflikt\u00f3w. Jako wdowa i samodzielna kobieta, spotyka\u0142a si\u0119 z oporem ze strony krewnych i szlachty. Toczy\u0142y si\u0119 spory s\u0105dowe o spadek, kt\u00f3re Teofila wygrywa\u0142a dzi\u0119ki swojej wiedzy prawniczej. Korespondowa\u0142a z kr\u00f3lem Stanis\u0142awem Augustem Poniatowskim, wp\u0142ywaj\u0105c na polityk\u0119 Rzeczypospolitej. W latach 60. i 70. XVIII wieku, w czasie Konfederacji Barskiej, jej maj\u0105tki sta\u0142y si\u0119 schronieniem dla powsta\u0144c\u00f3w. Teofila sympatyzowa\u0142a z reformami, ale unika\u0142a otwartych konflikt\u00f3w, skupiaj\u0105c si\u0119 na dzia\u0142aniach na poziomie lokalnym.<\/p>\n\n\n\n

Legenda Bia\u0142ej Damy<\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Legenda o \u201eBia\u0142ej Damie\u201d czyni Teofil\u0119 postaci\u0105 mityczn\u0105. Wed\u0142ug przekaz\u00f3w, jej zjawa b\u0142\u0105ka si\u0119 po Zamku K\u00f3rnickim. Jest to zwi\u0105zane z portretem Teofili w bia\u0142ej sukni, namalowanym przez Antoine\u2019a Penne. Legenda g\u0142osi, \u017ce o p\u00f3\u0142nocy schodzi ona z obrazu, aby strzec skarb\u00f3w lub szuka\u0107 spokoju. Ta historia powsta\u0142a<\/a> w XIX wieku, ale ma swoje korzenie w rzeczywisto\u015bci: Teofila by\u0142a znana z urody, elegancji i tajemniczo\u015bci. Nosi\u0142a bia\u0142e suknie, co by\u0142o modne w XVIII wieku, i cz\u0119sto portretowano j\u0105 z psem. Legenda ta przyci\u0105ga turyst\u00f3w do K\u00f3rnika, gdzie Zamek pe\u0142ni obecnie funkcj\u0119 muzeum i siedziby Biblioteki K\u00f3rnickiej wraz z Arboretum.<\/p>\n\n\n\n

Teofila zmar\u0142a 26 listopada 1790 roku w K\u00f3rniku, nie doczekawszy I rozbioru Polski.<\/p>\n\n\n\n

Jej imi\u0119 rzadko jest wspominane w dzisiejszych czasach. Niemniej jednak, jej spu\u015bcizna \u2013 zamek, biblioteka (obecnie jedna z najwi\u0119kszych w Polsce) i reformy gospodarcze \u2013 mia\u0142a **ogromny wp\u0142yw na Pozna\u0144 i Wielkopolsk\u0119**. Jest ona symbolem kobiety O\u015bwiecenia: niezale\u017cnej, wykszta\u0142conej, \u0142ami\u0105cej stereotypy. W czasach, gdy rola kobiet ogranicza\u0142a si\u0119 do domu, Teofila zarz\u0105dza\u0142a imperium, wspiera\u0142a sztuk\u0119 i pomaga\u0142a ludziom.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Dzi\u015b Teofila jest **ikon\u0105 feminizmu** w polskiej historii. Wspomina si\u0119 j\u0105 w ksi\u0105\u017ckach, filmach i na festiwalach w Poznaniu. Na przyk\u0142ad w Zamku K\u00f3rnickim prowadzone s\u0105 specjalne wycieczki opowiadaj\u0105ce o \u201eBia\u0142ej Damie\u201d. Jej postawa inspiruje wsp\u00f3\u0142czesne kobiety do podejmowania r\u00f3l przyw\u00f3dczych. W kontek\u015bcie XVIII wieku, gdy Polska traci\u0142a niepodleg\u0142o\u015b\u0107, Teofila reprezentowa\u0142a odporno\u015b\u0107 regionu. Jej \u017cycie jest lekcj\u0105, \u017ce nawet w spo\u0142ecze\u0144stwie patriarchalnym kobieta mo\u017ce zmienia\u0107 \u015bwiat.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W XVIII wieku Polska prze\u017cywa\u0142a burzliwe czasy: rozbiory Rzeczypospolitej, wojny i g\u0142\u0119bokie zmiany spo\u0142eczne. W\u015br\u00f3d wybitnych postaci tego okresu wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 Teofila Szo\u0142drska-Potulicka (z domu Dzia\u0142y\u0144ska), kobieta silnie zwi\u0105zana z Poznaniem i jego okolicami. Urodzi\u0142a si\u0119 28 grudnia 1714 roku (wed\u0142ug niekt\u00f3rych \u017ar\u00f3de\u0142 \u2013 1715) w K\u00f3rniku, niewielkiej miejscowo\u015bci w Wielkopolsce, zaledwie 20 km od […]<\/p>\n","protected":false},"author":392,"featured_media":5042,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1031],"tags":[3240,3243,3232,3242,3234,3241,3238,3236,3244,3233,3239,3235,3200,3245,3237],"moimportance":[33],"motype":[1042],"moformat":[1662],"class_list":{"0":"post-5066","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-zycie-na-swiecie","8":"tag-biala-dama","9":"tag-dzialynscy","10":"tag-eofila-szoldrska-potulicka","11":"tag-historia-poznania","12":"tag-kornik","13":"tag-legenda-zamku","14":"tag-leszno","15":"tag-magnatka","16":"tag-mecenas-sztuki","17":"tag-oswiecenie","18":"tag-polskie-kobiety-w-historii","19":"tag-reformy-olederskie","20":"tag-wielkopolska","21":"tag-xviii-wiek","22":"tag-zamek-kornik","23":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatori","24":"motype-eternal","25":"moformat-1662"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/poznanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5066","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/poznanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/poznanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/poznanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/392"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/poznanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5066"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/poznanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5066\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5067,"href":"https:\/\/poznanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5066\/revisions\/5067"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/poznanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5042"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/poznanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5066"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5066"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5066"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=5066"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=5066"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/poznanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=5066"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}