Polska aktorka Krystyna Feldman pracowała w teatrze i kinie, a jej najbardziej znaną rolą była postać mężczyzny w filmie Mój Nikifor. Krystyna umiejętnie sportretowała na ekranie podkarpackiego artystę Nikifora Krynickiego. Rola ta została wyróżniona na wielu festiwalach w Polsce i innych krajach. Więcej o życiu i twórczości aktorki przeczytasz w artykule na portalu poznanka.eu.
Burzliwe dzieciństwo i dorastanie
Krystyna urodziła się 1 marca 1916 r. we Lwowie, który obecnie znajduje się na terytorium Ukrainy, a wówczas był częścią Austro-Węgier. Jej matka, Katarzyna Sawicka, była śpiewaczką operową polskiego pochodzenia. Jej ojciec, Ferdynand Feldman, był narodowości żydowskiej i pracował jako aktor w miejscowym teatrze.
Kiedy Krystyna miała 3 lata, jej ojciec zmarł. W tym samym czasie zaczęły zachodzić zmiany polityczne – Lwów stał się częścią Polski. Matka zapisała Krystynę do miejscowego studia aktorskiego prowadzonego przez Janusza Strachockiego. W 1934 roku ukończyła Gimnazjum Królowej Jadwigi i kontynuowała studia teatralne w Warszawie. Trzy lata później ukończyła Państwowy Instytut Sztuki Teatralnej i wróciła do Lwowa.
Wkrótce potem Krystyna zadebiutowała w tamtejszym teatrze. W 1939 roku została zaproszona do zespołu teatralnego w Łucku, który obecnie należy do Ukrainy, ale wówczas był częścią Polski. Jednak wtedy wybuchła II wojna światowa, wojska radzieckie zajęły terytorium Polski, a Krystyna wróciła do okupowanego Lwowa.
W 1942 roku złożyła przysięgę wierności i została łączniczką Armii Krajowej, polskiego podziemia podczas II wojny światowej.
Kariera w teatrze i prześladowanie ze strony władz
Podczas burzliwego okresu wojennego Krystyna wstrzymała swoją karierę aktorską, nie tracąc jednak talentu i chęci do występowania na scenie. W 1944 roku, gdy Armia Czerwona odbiła Lwów, aktorka ponownie stanęła na deskach miejscowego teatru. Jej najsłynniejszą rolą była wówczas męska postać książkowego Staszka w Weselu Wyspiańskiego. Spektakl wyreżyserował Aleksander Bardini.
Kiedy w 1945 roku Lwów został włączony do Ukraińskiej SRR, Krystyna przeniosła się w nowe granice Polski, gdzie kontynuowała karierę aktorską. Od tego czasu mieszkała w Poznaniu i występowała w teatrach takich miast jak Opole, Łódź, Kraków czy Szczecin.
Warto zaznaczyć, że jej aktywna postawa w czasie wojny miała dalszy wpływ na jej życie. W 1980 r. Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego Polski, działając na polecenie ZSRR, wszczęło przeciwko Krystynie Feldman sprawę operacyjną pod nazwą “Aranżerka”. Prześladowania rozpoczęły się nie tylko z powodu jej wcześniejszej działalności, ale także z powodu listu w obronie autonomii Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu.
Przedstawiciele ministerstwa inwigilowali korespondencję aktorki, przeszukiwali jej mieszkanie i utrudniali rozwój kariery. Krystyna okazała się jednak odporna. Od 1983 roku grała w Teatrze Nowym w Poznaniu i kontynuowała pracę w filmach.
Debiut filmowy i najsłynniejsze role
Krystyna Feldman zadebiutowała w filmie Celuloza w reżyserii Jerzego Kawalerowicza, który wszedł na ekrany kin w 1953 roku. Później aktorka grała głównie role drugoplanowe. Zagrała m.in. pracownicę towarzystwa hodowli psów w filmie Lekarstwo na miłość Jana Batorego oraz nauczycielkę śpiewu w filmie Abel, twój brat w reżyserii Janusza Nasfetera. Jednym z najbardziej znanych filmów z jej udziałem był Yesterday Radosława Piwowarskiego z 1984 roku. Popularność przyniosła jej rola babci w serialu Świat według Kiepskich Okila Hamidova, emitowanym w polskiej telewizji od 1999 roku.
Jedyną rolą pierwszoplanową Krystyny Feldman była główna rola męska w filmie Mój Nikifor w reżyserii Krzysztofa Krauze. W filmie z 2004 roku aktorka wcieliła się w postać podkarpackiego artysty Nikifora Krynickiego. Warto dodać, że miała już wtedy 88 lat. W tym samym roku otrzymała nagrodę dla Najlepszej Aktorki na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni, a także następujące nagrody:
- Najlepsza Aktorka (50. Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Valladolid w 2005 r., Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Manili w 2005 r., Międzynarodowy Festiwal Aktorski w Kijowie w 2005 r., 4. Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Pune w 2006 r.);
- Grand Prix, Najlepsza Aktorka i Najlepszy Film na 40. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Karlowych Warach (2005);
Po upadku ZSRR prześladowania Krystyny Feldman ustały. W 2005 roku została nawet odznaczona Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. Tym samym została doceniona w ojczyźnie, a miłośnicy filmu i teatru pokochali i poznali aktorkę.
Aktorka zmarła w 2007 roku w Poznaniu na raka płuc. Przez całe życie dużo paliła i nigdy nie zerwała z tym nałogiem. Jednocześnie Krystyna dożyła 90 lat i miała zaskakująco bogate życie aktorskie w teatrze i filmie.